Aksion Plus: Aids and drug prevention in Albania

Grupet e Rrezikuara

Të rinjtë më të të rrezikuar (ose vulnerabël) MARA

Çdo ditë 14,000 të rinj infektohen me HIV, dhe 8000 njerëz në ditë me SIDA

Deri tani më shumë se 65 milion persona janë infektuar me HIV

Më shumë se 25 million persona kanë vdekur

15 milion fëmijë kanë mbetur jetimë nga SIDA

40 milion njerëz aktualisht jetojnë me HIV

Gjysma e të gjithë të rinjve të infektuar me HIV janë nën moshën 25 vjeç.

Të ashtuquajturit “grupe të rrezikuar, te cenueshem apo vulnerabel” janë më shumë të kërcënuar nga HIV-i apo SST sesa popullata e përgjithshme - midis tyre janë edhe punonjësit e seksit.

Punonjëset e seksit

“Në vendet e zhvilluara puna e seksit është një alternativë, ndërsa në vendet e varfëra është e vetmja mundësi për jetesë.”

“Punonjëset e seksit sulmohen nga policët, rrihen dhe keqtrajtohen – gjithashtu policët kërkojnë favore apo “shërbim” falas nga ata.”

“Kriminalizimi dhe stigmatizimi i prostitutave lidhet pashmangësisht me mosrespektimin e grave.”

“Pranoni të drejtat e punonjësve të seksit – shoqëria duhet të na pranojë. Ne kërkojmë të na mbrohet shëndeti ynë.”

“Na dekriminalizoni, dekriminalizoni komunitetin tonë dhe jepini fund kësaj errësire dhe rreziqeve që i kanosen kësaj ekonomie informale... gjëja e vetme që ky ndalim sjell është rritja e dhunës, degradimit dhe abuzimit të shirtërave të përbuzur që me guxim kanë zgjedhur të bëjnë seks për para. Ne jemi pjesë e historisë, ne banojmë në të njëjtat komunitete, fëmijët tanë ndjekin të njëjtat shkolla, ne votojmë, ne arrestohemi cdo ditë – ne jemi nënat, bijat, motrat, fqinjët dhe miqtë.”

Përse është e rëndësishme që në kuadrin e punonjësve të seksit të bëhet parandalimi i HIV/AIDS, si dhe iniciativa të tjera përkujdesëse?

Në shumë vende, kuadri i seksit komercial karakterizohet nga një shkallë e lartë e shkëmbimit të partnerëve, një shkallë e ulët e përdorimit të prezervativit, seksi i pasigurtë, dhe një shkallë e lartë e transmetimit të infeksioneve seksulisht të transmetueshme (IST). Rrjedhimisht, rreziku i transmetimit të HIV-it është shpesh shumë i madh, kështu që virusi mund të përhapet shpejt nëpërmjet rrjetit seksual ku përfshihen punonjësit e seksit, klientët e tyre, partnerët e tyre të rregullt, bashkëshortët dhe fëmijët e tyre. Për më tepër, disa punonjës seksi ose klientë mund të përfshihen në tipe të tjera sjelljesh të rrezikshme të tilla si përdorimi intravenoz i drogave.
Në shumë vende faktorët ekonomikë apo socialë shkaktojnë vulnerabilitet ndaj HIV-it. Këto faktorë mund të ndikojnë në mënyrë indirekte, të lidhura me statusin e ulët të femrës, mungesa e mundësive për edukim, varfëria ekonomike, dhe qëndrimet lokale ndaj seksit dhe seksualitetit, që krijojnë një mjedis të përshtatshëm për zhvillimin e seksit komercial, ndërsa në pjesën më të madhe të rasteve stigmatizohen ata që marrin pjesë në një veprimtari të tillë. Në mënyrë alternative, faktorë të tillë mund të veprojnë në mënyrë më direkte, si në rastet kur ligjet dhe programet i trajtojnë punonjësit e seksit si persona të kriminalizuar. Në vende të tilla, statusi ligjor dhe dhe social lidhur me seksin komercial mund të krijojë situata në të cilat punonjësit e seksit kanë pak mundësi të kontrollojnë kushtet në të cilat ata punojnë, si dhe ballafaqohen me barriera për përdorimin e shërbimeve sociale dhe shëndetësore.

Struktura e brendshme e industrisë së seksit mundet gjithashtu të ndikojë në rritjen e vulnerabilitetit ndaj HIV/AIDS, si dhe në pengimin e punonjësve të seksit lidhur me vetëmbrojtjen. Vulnerabiliteti është më i lartë kur punonjësve të seksit u duhet të izolohen nga pjesa tjetër e shoqërisë, dhe ku mungon rrjeti social mbështetës. Në rrethana të tilla, mundësia për ndikimin e e komunitetit në shëndetin e individit është shumë e ulët.

Sëbashku, këta faktorë të ndryshëm socialë, ligjorë, ndër-personalë apo epidemiologjikë, krijojnë kushte në të cilat HIV-i dhe sëmundje të tjera seksualisht të transmetueshme mund të përhapen shumë shpejt. Një përgjigje efektive e targetizuar do të ishte më se e nevojshme, në mënyrë që të promovohet sjelljet e sigurta, të përmirësohen shërbimet sociale dhe shëndetësore, si dhe të përcaktohen faktorët ”e fshehur“ që mund të kenë ndikim.

Përhapja e HIV-it në kuadrin e seksit komercial varion në një masë të konsiderueshme. Ekzistojnë të dhëna të mjaftueshme që një ndërhyrje efektive në kuadrin e seksit komercial mund të ketë një ndikim të rëndësishëm, lidhur me përhapjen e sëmundjeve apo në mbrojtjen e shëndetit në përgjithësi të personave të përfshirë në të.

Të drejtat e njeriut tek punonjëset e seksit

Dhuna policore.
Shpesh punonjësit e seksit përballen me probleme nga forcat e rendit. Nga studime në shumë vende rezulton se dhuna policore është një nga faktorët kryesorë që kontribuon në krijimin dhe forcimin e vulnerabilitetit të punonjësve të seksit.
Forcat e rendit gjejnë një sërë arsyesh ku mund t’u shkaktojnë problem punonjësve të seksit, si për shembull dokumenta identifikimi, vendet e banimit etj. Punonjësit e seksit që janë edhe PDI janë veçanërisht më vulnerabël gjatë përballjeve me forcat e rendit

Dhuna fizike. Më shumë se 2/3 (66%) e punonjësve të seksit të përfshirë në një studim kryer nga Vilnius Addictive Disorders Center në Lituani, raportuan të kishin patur dhunë fizike nga forcat e rendit.
Arrestim për shkak të mungesës së dokumentave. Në Bullgari, ashtu sikurse në vende të tjera të rajonit, raportohen një numër i lartë i arrestimit të punonjësve të seksit për shkak të mungesës së dokumentave të identifikimit. Ky veprim shpesh konsideroheti pranueshëm, si dhe në të njëjtën kohë “i dëshirueshëm” nga ana sociale.

Burgosje për t’u përdhunuar. Një studim në Bosnje dhe Hercegovinë dëshmoi rate ë shumta të përdhunimit të punonjësve të seksit nga policët dhe guardianët
Burgosje për rryshfet dhe zhvatje. Në shumë vende të Europës lindore janë evidentuar raste të burgosjes së punonjësve të seksit apo të tutorëve të tyre vetëm me arsyen për të marrë rryshfet prej tyre.
17 dhjetori është Dita Ndërkombëtare për t’i dhënë fund dhunës ndaj Punonjësve të Seksit (PS): mos e kthe kokën: dhuna ndaj punonjësve të seksit është e papranueshme!

Deklarata Universale e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut thotë: “Askush nuk duhet të jetë subjekt i torturës apo mizorisë, trajtimit çnjerëzor, poshtërues apo ndëshkues” (neni 5). Ndërsa neni 7 citon: “Të gjithë janë të barabartë para ligjit, dhe kanë të drejtë pa asnjë diskriminim për mbrojtje të barabartë nga ligji”.

Rrahjet, dhuna seksuale, korrupsioni, abuzimi policor – punonjëset e seksit i përjetojnë këto krime dhe forma të dhunës më shumë se kushdo tjetër. Stigma që opinioni publik dhe shoqëria ka për punonjëset e seksit do të thotë që kjo dhunë shpesh të konsiderohet si normale, dhe si pjesë e jetës/punës së punonjësve të seksit. Për shkak të dhunës kundër Punonjësve të Seksit, vuajnë mijëra prindër, motra, vëllezër, partnerë dhe miq.
Dhuna nga tutorët Në një studim të kryer në Rusi, rezultoi se 55% e punonjësve të seksit të përfshirë në të ishin viktima të dhunës së ushtruar prej tutorëve të tyre.
Legalizimi i prostitucionit mundëson që punonjësit e seksit të punojnë pa pasur nevojë për mbrojtjen që u sigurohet nga tutorët, që në të vërtetë u shkakton atyre më tepër vështirësi.. Nëse ata punojnë për tutorët ka më shumë mundësi t’u nënshtrohen dhunës fizike dhe seksuale nga këta tutorë.

Dhuna nga klientët Rreth 80% e puonjësve të seksit në Europën Lindore raportojnë raste të dhunës nga klientët e tyre. Në një studim të kryer në Kazakistan rezultoi se 60% e punonjësve të seksit raportuan të ishte ushtruar mbi to lloje të ndryshme të dhunës, përfshirë atë fizike, emocionale, apo psikologjike nga klientët e tyre.

Dëmtimi nga media Shpesh të drejtat e punonjësve të seksit si privatësia apo konfidencialiteti cënohen nga media. Në Europën Lindore, raportohen raste të shumta të ndikimit të medias në rritjen e stigmës dhe diskriminimit lidhur me punonjësit e seksit. Shpesh ata paraqiten në media me emër apo figurë, gjë që dëmton së tepërmi imazhin e tyre.

Aksesi në shërbimet shëndetësore Megjithëse e drejta për një standart të lartë të shëndetit është e përcaktuar edhe në Konventën Ndërkombëtare Ekonomike, Sociale dhe Kulturore të të Drejtave të Njeriut, përsëri ekzistojnë shumë probleme lidhur me përmbushjen plotësisht të saj. Për shkak të stigmës dhe diskriminimit që ekziston në më të shumtën e rasteve në qendra të shërbimeve shëndetësore, shpesh punonjësit e seksit nuk u drejtohen atyre. Kjo bën që ato shpesh të shmangen nga marrja e informacionit të nevojshëm për mbrojtjen e shëndetit të tyre dhe të personave në kontakt me to.

Opinioni publik Prostitucioni ka ekzistuar qysh në fillime e organizimeve të shoqërisë njerëzore, duke u cilësuar shpesh si profesioni më i vjetër. E megjithatë kjo nuk ka shërbyer aspak për t’a konsideruar atë si një profesion të pranueshëm për mendjet e njerëzve. Në shumicën dërrmuese të botës, janë stigmatizuar. Madje edhe individët që mund të jenë relativisht tolerantë, përgjithësisht janë opozitarë të fortë të seksit komercial duke e konsideruar si diçka imorale. Në shumicën e rasteve opinioni konservativ dhe paragjykues i publikut lidhur me punonjësit e seksit ushtron një ndikim të fuqishëm tek hartuesit e ligjeve, hartuesit e projekteve, mas media, klientët, etj.

Qëndrimi armiqësor i publikut ndaj punonjësve të seksit paraqet një pengesë të fuqishme në implementimin e shërbimeve të dobishme për punonjësi e seksit. Kjo bën që ata shpesh të kenë vështirësi në aksesin në shërbimet sociale apo shëndetësore si dhe në kërkimin për mbrojtje të të drejtave të tyre. Është pa dyshim shumë e vështirë të kërkohet respektim i të drejtave të njeriut, kur shoqëria në të cilën bëjmë pjesë e konsideron seksin komercial si një sjellje shumë të dënueshme, pavarësisht nga kushtet apo rrethanat.

Puna në terren me grupet e rrezikuar

Puna ne terren kryhet nga tre punonjës outreach të cilet shpërndajne prezervative, materiale informative, betadine, ankerplast dh shiringa për grupe te vogla përdoruesish, sidomos Rom. Duhet theksuar se skena e droges eshte shume fragmentare, dhe përdoruesit ndodhen me shumë ne periferi (Bregu i Lumit, Kinostudio, Shallvaret, ish Kombinati “Misto Mame”, Stacioni i Trenit). Një nga punonjësit në terren (femër) ka filluar të kontaktoje disa përdorues që ushtrojnë prostitucionin si mjet per të nxjerrë te ardhura për mbijetese. Duhet theksuar se situata e tyre është shumë e rënduar – disa prej tyre duan te hyjnë ne terapinë me metadon, nderkohe qe vende të lira nuk ka.

Pas mbylljes së gropës ne qendër të Tiranës, këta punëtore te seksit dhe transvestite janë transferuar në nje varrezë makinash prapa ish-Uzinës së Konsumit të Gjerë (përballë Qendrës Spitalore), nga Kodrat e Liqenit, te Stacioni i Trenit apo ne vende te tjera te braktisura. Eshtë një grup shumë i rrezikuar që kërkon ndërhyrje të shpejta dhe energjike.

Home (activities with youth Sport Against Drugs)

Home (special lectures at the Faculty of Psychology)

seminars with youth in Kruja